نژاد نيز تفاوت در ميان رنگها بسيار است ، بلكه فرزندان دوقلو هم كه تمام مراحل جنينى را با يكديگر طى كرده ، و از آغاز در آغوش هم بوده‌اند با دقت كه نگاه كنيم از نظر رنگ كاملا يكسان نيستند ، با اينكه از يك پدر و يك مادر و در يك زمان نطفه آنها منعقد شده و از يك نوع غذا تغذيه كرده‌اند . گذشته از چهره ظاهرى ، رنگهاى باطنى آنها ، و خلق و خوهاى آنها ، و صفحات و ويژگيهاى آنان و استعداد و ذوقهايشان ، كاملا متنوع و مختلف است ، تا مجموعا يك واحد منسجم با تمام نيازمنديها را به وجود آورد . در جهان جنبندگان هزاران هزار نوع حشره ، پرنده ، خزنده ، حيوانات دريايى ، و حيوانات وحشى بيابانى وجود دارد كه هر كدام با ويژگيها و عجائب خلقتشان نشانه اى از قدرت و عظمت و علم آفريدگارند . هنگامى كه به يك باغ وحش بزرگ قدم مىگذاريم با اينكه بيش از جزئى از هزاران جزء از موجودات زنده جهان در آنجا حضور ندارد چنان مات و مبهوت و مسحور و مجذوب مىشويم كه بىاختيار لب بستايش خداوندگارى كه اينهمه نقش عجب را بر در و ديوار وجود زده است مىگشائيم . پس از بيان اين نشانه‌هاى توحيدى در پايان به صورت يك جمع بندى مىگويد : « آرى مطلب چنين است » ( كذلك ) ( 1 ) . و از آنجا كه بهره گيرى از اين آيات بزرگ آفرينش بيش از همه براى

--> ( 1 ) در اينكه « كذلك » چه محلى از اعراب دارد احتمالات مختلفى داده‌اند ، بعضى آن را يك جمله مستقل دانسته كه در تقدير چنين بوده ( الامر كذلك ) و ما در تفسير همين معنى را انتخاب كرديم ، چون جالبتر و مناسبتر است ، ولى بعضى آن را به جمله قبل زده‌اند و گفته‌اند : معنى چنين است : « كما ان الثمرات و جدد الجبال مختلف الوانها كذلك الناس و الدواب و الانعام » اين احتمال نيز داده شده كه مربوط به جمله بعد باشد و معنى چنين است « كذلك تختلف احوال العباد فى الخشية » .